วันปิยมหาราช ตรงกับวันที่ 23 ตุลาคมของทุกปี ซึ่งเป็นวันคล้ายวันสวรรคตของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระองค์จึงได้รับการถวายพระราชสมัญญานามว่า "สมเด็จพระปิยมหาราช"ซึ่งมีความหมายว่า "พระมหากษัตริย์ที่ทรงเป็นที่รักยิ่งของปวงชน"
ท่านมีพระมหากรุณาธิคุณอันยิ่งใหญ่ต่อประเทศไทยหลายด้าน และสิ่งที่โดดเด่นคือ การประกาศเลิกทาส ด้วยความสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณ รัฐบาลจึงได้ประกาศให้วันที่ 23 ตุลาคม เป็น "วันปิยมหาราช" โดยเป็นวันสำคัญและวันหยุดราชการวันหนึ่งของไทย ด้วยเหตุนี้เองทำให้คนที่เคารพนับถือ สมเด็จพระปิยมหาราช ต่างพากับไปถวายเครื่องสักการะ เพื่อขอพรให้ท่านคุ้มครอง
การสักการะบูชาเสด็จพ่อร.5 ความจริงแล้วควรบูชาทุกวัน หากไม่ได้บูชาทุกวันเพราะมีกิจจำเป็นก็ให้บูชาทุกวันอังคาร (ซึ่งเป็นวันเฉลิมพระชนมพรรษาของพระองค์) และวันพฤหัสบดี (ซึ่งเป็นวันครู) และควรบูชาเสด็จพ่อร.5 เป็นประจำในทุกวันพระ แต่มีข้อแม้ว่าถ้าบูชาแล้วต้องถวายติดต่อกันไปไม่ใช่ทำๆ หยุดๆ และในวันพระให้ยกเว้นการบูชาสิ่งที่เป็นอบายมุข เช่น บุหรี่ เหล้า เป็นต้น
เครื่องสักการะให้ถวาย สิ่งที่ท่านโปรด คือ
1. น้ำมะพร้าวอ่อน
2. กล้วยน้ำว้า
3. ทองหยิบ
4. ทองหยอด
5. บรั่นดี
6. ซิการ์
7. ข้าวคลุกกะปิ
8. ดอกกุหลาบสีชมพู หรือดอกไม้ที่เป็นสีชมพูอันเป็นสีของวันพระราชสมภพ
หากใครมาบูชาท่านครั้งแรกให้จุดธูป 16 ดอก แล้วครั้งต่อไปที่มาสักการะบูชาจุดธูป 9 ดอก หรือ 5 ดอก ว่าคาถาบูชา (ตั้งจิตอธิษฐานขอสิ่งที่ต้องการจากท่าน แต่ต้องจำไว้ว่าอย่าบนบานศาลกล่าวเด็ดขาด)
พระคาถาบูชาดวงวิญญาณเสด็จพ่อรัชกาลที่ 5
"นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมาสัมพุทธัสสะ" (3 จบ)
"พระสะยามะมินโท วะโร อิติ พุทธะสังมิ อิติ อะระหัง สะหัสสะกายัง วะรัง พุทโธ นะโม พุทธายะ ปิยะ มะมะ นะโม พุทธายะ" (กล่าว 3 ครั้ง)
พระคาถาบูชาพระพุทธเจ้าหลวง (แบบย่อ)
"พระสะยามะมินโท วะโร อิติ พุทธะสังมิ อิติ อะระหัง สะหัสสะกายัง วะรัง พุทโธ นะโม พุทธายะ" หรือแบบเต็ม "นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมาสัมพุทธัสสะ (3 จบ)
อิติปิโส วิเสเสอิ อิเสเส พุทธะนาเมอิ อิเมนา พุทธะตังโสอิ อิโสตัง พุทธะปิติอิ พระสะยามะมินโท วะโร อิติ พุทธะสังมิ อิติ อะระหัง สะหัสสะกายัง วะรัง พุทโธ นะโม พุทธายะ มาสีสะมานัง"
พระคาถาอธิษฐานขอพร แต่ห้ามบนบานเด็ดขาด
"นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมาสัมพุทธัสสะ (3 จบ) พระสยามะมินโท วะโร อัตตัง พุทธะสังมิ อิติ อะระหัง วะรัง พุทโธ นะโม พุทธายะ ปิโย เทวามนุสสานัง"
จงเป็นที่รักของมนุษย์และเทวดาทั้งหลาย ปิโย นาคะสัมปันนานัง จงบังเกิดความรักที่มีอนุภาคสูงสุด ปิโย พรหมานะมุตตะโม จงบังเกิดความรักกับผู้มีอำนาจท่านท้าวมหาพรหม เจ้าจอม อินทรา นาค ครุฑ และคนธรรพ์ ปินันทิยัง นะมามินัง ความรัก ความยินดี ความเมตตา จงบังเกิดในเรือนร่างข้าพเจ้าทุกส่วนแม้ปลายเส้นผม
"ปิยะ มะมะ นะโม พุทธายะ (5 จบ) ขอเดชะฝ่าละอองธุลีพระบาท ข้าพระพุทธเจ้า (นาย นาง นางสาว) ชื่อ...นามสกุล... ต้องการให้พระองค์ท่านช่วยเรื่อง... อิติปิโส วิเสเสอิ อิเสเส พุทธะ นาเมอิ อิเมนา พุทธะตังโสอิ อิโสตัง พุทธะปิติอิ ปิยะ มะมะ นะโม พุทธายะ (3 จบ) พระพุทธเจ้าขอรับด้วยเกล้าด้วยกระหม่อม ขอเดชะขอให้บุญบารมีขององค์เสด็จพ่อ ร.5 สูงยิ่งๆ ขึ้น และแกร่งกล้ายิ่งๆ ขึ้น"
สถานที่สักการะเสด็จพ่อรัชกาลที่ 5 มีดังนี้
1. พระบรมรูปทรงม้า
2. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ฝั่งหอประชุม
3. สถาบันการแพทย์ สยามมินทราธิราช ด้านข้างรพ.ศิริราชปิยมหาราชการุณย์ ริมแม่น้ำเจ้าพระยา (สถานีรถไฟธนบุรี)
4. ศาลาร้อยปี วัดเบญจมบพิตร
5. มหาวิทยาลัยสวนสุนันทา
6. ป้อมพระจุลจอมเกล้า
การบูชาให้จุดธูปอัญเชิญดวงพระวิญญาณมารับเครื่องสักการะบูชา ควรตั้งจิตอธิษฐานทำอย่างจริงใจและนอบน้อม ซึ่งจะนำพาความสุขความเจริญมาสู่ทั้งครอบครัว รวมถึงเรื่องต่างๆ ที่เราอยากให้สัมฤทธิ์ผลเช่นกัน
